ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Στην ενότητα αυτή θα βρείτε πληροφορίες σχετικά με τη διατροφή του παιδιού σας, ακόμη και από τη γέννησή του. Προσπαθώντας να σεβαστούμε τον σύγχρονο τρόπο ζωής, ψάχνουμε για εσάς ιδέες για καλύτερες διατροφικές επιλογές για το παιδί σας και σας ενημερώνουμε για τις επιστημονικές εξελίξεις στο ζήτημα της διατροφής των παιδιών. Κατανάλωση λιπαρών τροφών και τροφών με ζάχαρη στην εγκυμοσύνη επηρεάζει τις διατροφικές επιλογές του παιδιού Η ακαταμάχητη επιθυμία για τρόφιμα με υψηλή ποσότητα λιπαρών και σακχάρων δεν είναι πια τόσο ανεξήγητη! Πρόσφατη έρευνα αναγνωρίζει ως παράγοντα το γεγονός ότι η μητέρα κατά την εγκυμοσύνη κατανάλωνε κι εκείνη τροφές με υψηλά λιπαρά και ζάχαρη. Στη μάχη κατά της παχυσαρκίας, αυτό είναι ένα ακόμη στοιχείο που μπορεί να ερμηνεύει γιατί κάποιοι άνθρωποι έχουν την τάση για τέτοιου είδους επιβαρυμένα τρόφιμα, ενώ άλλοι όχι. Τα νέα αυτά δεδομένα δείχνουν ακόμη πιο έντονα πόσο σημαντική είναι η διατροφή της εγκύου, αλλά και της θηλάζουσας μητέρας και πόσο επηρεάζει τη μετέπειτα διατροφική συμπεριφορά του παιδιού και τις επιλογές του. Φυσικά, ισχύει και το αντίστροφο, η απουσία λιπαρών φαγητών και μεγάλης ποσότητας ζάχαρης, έδωσε το αντίστοιχο αποτέλεσμα. Συνεπώς, αν θέλετε το παιδί σας να τρώει αργότερα φρούτα και λαχανικά, μπορείτε να του τα γνωρίσετε όσο βρίσκεται ακόμη στην κοιλιά σας! Η έρευνα δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του 2011 στο Περιοδικό της Ομοσπονδίας Αμερικανικών Ενώσεων Πειραματικής Βιολογίας. Κατανάλωση καφεΐνης στα παιδιά Όλοι γνωρίζουμε τη διεγερτική δράση της καφεΐνης. Έχει κατηγορηθεί για προβλήματα ύπνου στα παιδιά, όταν καταναλώνεται, αλλά τα στοιχεία για την παιδική ηλικία είναι ανεπαρκή. Μια νέα μελέτη επιβεβαιώνει την αρνητική της επίδραση και «κρούει τον κώδωνα του κινδύνου» για τους γονείς. Όπως και στους μεγάλους, έτσι και στα παιδιά, η καφεΐνη έχει διεγερτική δράση, γεγονός που συνδέεται κυρίως με δυσκολίες στον ύπνο με αποτέλεσμα κυρίως ελλιπή ποιότητα και ποσότητα ύπνου. Μα, καταναλώνουν τα παιδιά καφεΐνη; Μελέτη στο Παιδιατρικό Νοσοκομείο του Σινσινάτι των ΗΠΑ τον Δεκέμβριο του 2010 σε παιδιά 5 έως 12 ετών έδειξε ότι το 75% των παιδιών κατανάλωναν καφεΐνη καθημερινά και όσο περισσότερη ήταν η ποσότητα, τόσο λιγότερο χρόνο αφιέρωναν στον ύπνο. Παρόλο που οι γονείς δεν μοιράζονται με τα παιδιά τους τον καφέ τους, η καφεΐνη υπάρχει «κρυμμένη» σε άλλες τροφές και αναψυκτικά, κάνοντας πολύ δύσκολο τον έλεγχο της ποσότητας που καταναλώνουν τα παιδιά καθημερινά. Για παράδειγμα, καφεΐνη περιέχουν τα αναψυκτικά τύπου κόλα, η σόδα, τα αναψυκτικά με ανθρακικό, η σοκολάτα, το τσάι και το κακάο. Συνεπώς, η κατανάλωσή τους μπορεί να αυξήσει την ημερήσια κατανάλωση σε καφεΐνη χωρίς να το αντιληφθούν οι γονείς. Συνιστάται, λοιπόν, προσοχή στις παραπάνω τροφές και στις ποσότητές τους και η προσπάθεια για υγιεινές διατροφικές επιλογές στα ενδιάμεσα γεύματα, όπως χυμοί φρούτων, γάλα και αναψυκτικά χωρίς καφεΐνη. Χοληστερόλη σε παιδιά Οι περισσότεροι γονείς πιθανόν δεν σκέπτονται το τι μπορεί να κάνει η υψηλή χοληστερόλη στα παιδιά τους. Ωστόσο, τα υψηλά επίπεδα αυτής αποτελούν ένα σημαντικό παράγοντα που συμμετέχουν στην πρόκληση καρδιαγγειακών παθήσεων και εγκεφαλικού επεισοδίου. Ομοίως, τα ερευνητικά δεδομένα υπογραμμίζουν ότι  η καρδιαγγειακή νόσος έχει τις ρίζες της στην παιδική ηλικία. Ελέω της δραματικής αύξησης της παιδικής παχυσαρκίας, όλο και περισσότερα παιδιά τίθενται σε κίνδυνο. Επειδή όμως η αύξηση των επιπέδων της δεν προκαλεί συμπτώματα για αρκετά χρόνια, τείνει να περνά απαρατήρητη. Για το λόγο αυτό, είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε τα επίπεδα χοληστερόλης του παιδιού, ειδικά αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό υψηλής χοληστερόλης ή πρόωρης καρδιοπάθειας. Τι είναι η χοληστερόλη; Η χοληστερόλη παράγεται από το ήπαρ και συμμετέχει στο σχηματισμό των κυτταρικών μεμβρανών και το μεταβολισμό ορισμένων ορμονών. Το ήπαρ παράγει περίπου 1000 mg χοληστερόλης ημερησίως και το υπόλοιπο προέρχεται από τα τρόφιμα που τρώμε. Αν και τα λαχανικά, φρούτα και δημητριακά δεν περιέχουν χοληστερόλη, τα ζωικά προϊόντα έχουν επαρκή ποσότητα αυτής: κρόκοι αυγών, κρέας, πουλερικά, θαλασσινά, γαλακτοκομικά προϊόντα (συμπεριλαμβανομένου του γάλακτος, τυριού και παγωτού). Καλή εναντίον κακής (χοληστερόλης) Η χοληστερόλη δεν μετακινείται μόνη της μέσα στο σώμα μας: πρέπει να συνδυαστεί με πρωτεΐνες που ταξιδεύουν μέσω του αίματος, σχηματίζοντας τις λιποπρωτεΐνες. Υπάρχουν δύο είδη λιποπρωτεϊνών: τη χαμηλής πυκνότητας (LDL-C) και τη υψηλής πυκνότητας (HDL-C) λιποπρωτεΐνη. Οι LDL-C μεταφέρουν χοληστερόλη από το ήπαρ στους περιφερικούς ιστούς και τα αγγεία. Εάν υπάρχει πάρα πολύ LDL-C στο αίμα, η χοληστερόλη εναποτίθεται στο τοίχωμα των αγγείων (που οδηγούν σε καρδιά και εγκέφαλο), οπότε σχηματίζεται μια σκληρή/ παχιά πλάκα που δυσχεραίνει τη φυσιολογική λειτουργία των αγγείων και κατά συνέπεια την ομαλή ροή του αίματος. Η αρτηριοσκλήρυνση που προκύπτει μπορεί να οδηγήσει έμφρακτο επεισόδιο (καρδιακό ή εγκεφαλικό). Αντίθετα, οι HDL-C μεταφέρουν χοληστερόλη από τις αρτηρίες στο ήπαρ, όπου επεξεργάζεται και αποβάλλεται από το σώμα. Θα μπορούσε λοιπόν να συμβάλει στην άρση της χοληστερόλης από τις ήδη διαμορφωμένες αθηρωματικές πλάκες. Τα υψηλά επίπεδα της HDL-C μπορούν να συμβάλουν στην προστασία του κυκλοφορικού συστήματος. Πως αυξάνει; Τρεις μείζονες παράγοντες συμβάλλουν στα υψηλά επίπεδα χοληστερόλης: η διατροφή (πλούσια σε λίπη, ιδίως κορεσμένα και τα trans-λιπαρά οξέα), η κληρονομικότητα (τουλάχιστον ένας γονιός με υψηλά επίπεδα χοληστερίνης) και η παχυσαρκία (κακή διατροφή και έλλειψη άσκησης). Τα παιδιά που είναι σωματικά δραστήρια, τρώνε υγιεινά τρόφιμα, δεν έχουν οικογενειακό ιστορικό υψηλής χοληστερόλης, και δεν είναι υπέρβαρα κατά πάσα πιθανότητα δεν έχουν και υψηλή χοληστερόλη. Παρακολούθηση και αντιμετώπιση Συστήνεται έλεγχος επιπέδων χοληστερόλης σε παιδιά, από την ηλικία των 2 ετών (και όχι αργότερα από 10ο έτος) όταν: ο ένας γονέας έχει ολική χοληστερόλη μεγαλύτερη από 240 mg/dl έχουν οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου πριν από την ηλικία των 55 ετών για τους άνδρες και 65 ετών για τις γυναίκες έχουν άγνωστο οικογενειακό ιστορικό είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα έχουν πρόσθετους παράγοντες κινδύνου, όπως ο διαβήτης, η υψηλή πίεση του αίματος, ή το κάπνισμα (παθητικό). Σύμφωνα με το Αμερικανικό Εθνικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης (N.C.E.P.), οι κατευθυντήριες γραμμές για τα παιδιά και τους εφήβους, αναφορικά με την ολική και την LDL χοληστερόλη είναι οι ακόλουθες: Κατηγορία Συνολική(mg /dl)  LDL-C (mg/ dl) Αποδεκτή    Λιγότερο από 170  Λιγότερο από 110 Οριακή            170-199               110-129   Υψηλή          200 και άνω       130 ή μεγαλύτερη Τα παιδιά με επίπεδα της LDL χοληστερόλης 170 mg/dl ή μεγαλύτερα, θα πρέπει να λαμβάνουν ατομική διατροφική αγωγή, που να εστιάζει στη μείωση διαιτητικού λίπους και χοληστερόλης, αλλά και την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας. Τα παιδιά με αποδεκτά αποτελέσματα θα πρέπει να εξετάζονται κάθε 3 με 5 χρόνια. Όσα όμως έχουν οριακά επίπεδα χοληστερόλης θα πρέπει να επανελέγχονται σε 1 χρόνο. Τέλος, τα παιδιά με υψηλά επίπεδα χοληστερόλης θα πρέπει να επανελέγχονται κάθε 3 με 6 μήνες, μετά τη διατροφική παρέμβαση. Η φαρμακευτική αγωγή μπορεί δοθεί παιδιά άνω των 8 ετών, με τα επίπεδα LDL-C 190 mg/dl ή υψηλότερη, αν οι αλλαγές σε δίαιτα και άσκηση δεν λειτουργήσουν. Για τα παιδιά με πρόσθετους παράγοντες κινδύνου, η θεραπεία μπορεί να αρχίσει και με ακόμη χαμηλότερα επίπεδα LDL-C. 10 τρόποι για μείωση της χοληστερόλης 1. Ελέγξτε τα δικά σας επίπεδα χοληστερόλης σας και αν είναι υψηλά, ελέγξτε και τα επίπεδα του παιδιού. 2. Σερβίρετε μια διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής αλέσεως. 3. Επιλέξτε άπαχο κρέας και εναλλακτικές επιλογές λαχανικών, ψάρια, οσπρίων (ξερά φασόλια, μπιζέλια και φακές) και σόγιας. 4. Διαβάστε τις διατροφικές ετικέτες των συσκευασμένων τροφίμων, ώστε να μπορείτε να περιορίσετε την πρόσληψη χοληστερόλης, κορεσμένων και τα trans-λιπαρών οξέων. 5. Επιλέξτε γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά. 6. Αποφύγετε τα στερεά λίπη. Χρησιμοποιήστε ελαιόλαδο για το μαγείρεμα και  μαλακή μαργαρίνη για επιτραπέζια χρήση. 7. Περιορίστε ποτά και τρόφιμα με πρόσθετα σάκχαρα. 8. Περιορίστε τα προπαρασκευασμένα τρόφιμα και σερβίρετε υγιεινά σνακ όπως: φρέσκα φρούτα, λαχανικά με dip χαμηλών λιπαρών, light ποπ κορν και γιαούρτι με χαμηλά λιπαρά. 9. Η άσκηση βοηθά στην αύξηση των επιπέδων HDL-C στο αίμα. Τα παιδιά ηλικίας 2 ετών (και άνω) και οι έφηβοι θα πρέπει να είναι σωματικά δραστήρια για τουλάχιστον 60 λεπτά/ ημέρα. 10. Κάντε την υγιεινή διατροφή οικογενειακή υπόθεση. Τα παιδιά δεν είναι τα μόνα που βρίσκονται σε κίνδυνο, γι’ αυτό είναι σημαντικό να γίνει προσπάθεια από όλη την οικογένεια. Ποιά είναι η σωστή ποσότητα για το παιδικό γεύμα; Από τη μία η αγωνία να μην μείνει νηστικό το παιδί και από την άλλη τα παραγεμισμένα πιάτα με την απαίτηση να αδειάσουν, είναι καταστάσεις που συναντάμε συχνά στο τραπέζι της ελληνικής οικογένειας! Η ερώτηση "πόσο πρέπει να φάει το παιδί;" δεν αφήνει πολλούς γονείς να ησυχάσουν! Φυσικά, όλα ξεκινούν από την αγάπη για τα πιτσιρίκια, ενώ συνήθης ύποπτος είναι και η… γιαγιά, που θέλει να φάει καλά το αγαπημένο της εγγόνι, μια και τώρα μπορεί να έχει «όλα τα καλά»! Ποιά είναι, όμως, η λογική ποσότητα για τα γεύματα του παιδιού σας, ώστε να είστε βέβαιοι ότι δεν θα του λείψει η ενέργεια και τα θρεπτικά συστατικά, ενώ δεν θα κινδυνεύει από τον κίνδυνο της παχυσαρκίας; Σίγουρα, όχι ίδια με του ενήλικα. Μην ξεχνάτε ότι το στομάχι μας έχει περίπου το μέγεθος της γροθιάς μας… Συνεπώς, είναι αυτονόητο ότι οι παιδικές μερίδες δεν μπορούν να είναι ίδιες με τις μερίδες των μεγάλων. Μια καλή ιδέα είναι να σερβίρετε περίπου τα 2/3 της ποσότητας που θα βάζατε στο πιάτο ενός ενήλικα και μετά να αφήσετε το παιδί σας να αποφασίσει πόσο θα φάει, χωρίς να ταλαιπωρηθείτε με ζυγαριές και μεγέθη. Το μισό του μεσημεριανού γεύματος ιδανικά πρέπει να είναι σαλάτα λαχανικών και το υπόλοιπο υδατάνθρακες (πατάτα, ζυμαρικά, ρύζι κτλ.) και πρωτεΐνη (κρέας, κοτόπουλο, ψάρι). Ιδιαίτερα για την παιδική ηλικία και συγκεκριμένα στην ελληνική πραγματικότητα, ένα πρωινό με γάλα ή γιαούρτι με δημητριακά και ένα φρούτο είναι μια καλή ιδέα για να ξεκινήσει το παιδί την ημέρα του, ενώ ένα ελαφρύ βραδινό, όπως ένα γάλα με μια φρυγανιά ή μια φέτα ψωμί και ένα φρούτο, είναι αρκετό, ώστε να κοιμηθεί το βλαστάρι σας ήσυχο, χωρίς άδειο στομάχι, αλλά χωρίς να «βαρύνει». Στις ποσότητες που τρώει το παιδί σας ημερησίως, μην ξεχνάτε να λάβετε υπόψη τα τσιμπολογήματα (ιδιαίτερα όταν πρόκειται για γλυκά και σνακ με αρκετά λίπη και ζάχαρη) και ό,τι μπορεί να αγοράζει στην καντίνα του σχολείου ή εκτός σπιτιού. Υπολογίστε, λοιπόν, πόσο φαγωμένο μπορεί να έχει έρθει απ’ έξω και πριν το πιέσετε να «αδειάσει» το πιάτο του, σκεφτείτε ότι δεν χρειάζεται να βαρύνει πολύ περισσότερο το στομάχι του, αλλά και ότι ίσως θα πρέπει να συζητήσετε περισσότερο για τις σωστές διατροφικές του συνήθειες. Και μην ξεχνάτε πόσο μεγάλη σημασία έχει η ποιότητα, εκτός από την ποσότητα, καθώς σε μία ισορροπημένη διατροφή, δεν θα υπάρχει ο κίνδυνος να λείψουν θρεπτικά συστατικά που τόσο έχει ανάγκη το παιδί σας.